کتاب نماز (حائری شیرازی)

کتاب «نماز» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله حائری شیرازی است که با نگاهی ژرف به حکمت و زیبایی‌های مهم‌ترین عبادت در اسلام می‌پردازد. مرور روایات اهل بیت «علیهم‌السلام» نشان می‌دهد هیچ عبادتی به اندازه نماز مورد تأکید و توصیه قرار نگرفته است. در کنار نمازهای یومیه که بر همه مسلمانان واجب است، صدها نماز مستحبی نیز برای مناسبت‌ها و مکان‌های مختلف ذکر شده تا جایگاه این عبادت بیش از پیش روشن شود.

نماز همان دستگیره‌ای است که انسان را از غرق شدن در گرداب دنیا نجات می‌دهد؛ پنج بار در روز، او را به درگاه احدیت متصل می‌سازد و روح را از پژمردگی می‌رهاند. همان‌گونه که جسم به غذا نیاز دارد، روح نیز برای ادامه حیات نیازمند سجده و نیایش با کلمات نورانی است. با این حال، خطر روزمرگی در این عبادت وجود دارد؛ بسیاری تنها از روی عادت نماز می‌خوانند، بی‌آنکه به حقیقت آن توجه کنند. در حالی که طبق روایات، هنگام نماز خداوند تمام نگاه و توجه خود را به بنده معطوف می‌سازد. برای داشتن نمازی شاداب و با حضور قلب، باید فلسفه آن را بشناسیم و درک کنیم که در حال انجام چه عمل بزرگی هستیم. آنگاه اهمیت نماز در زندگی روشن می‌شود و شیرینی این عبادت بر جان می‌نشیند، همان‌گونه که بر کام این عالم ربانی نشسته و در بیاناتش تلاش کرده آن را به ما منتقل کند.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم:

«نماز دو عنصر اصلی دارد: اتصال به بی‌نهایت و اتکا به ثابت. چرا نماز به عنوان نخستین مسئله در حاکمیت اسلام مطرح شده است؟ طرح نماز با عنوان اولین مسئله در حاکمیت اسلام تأیید این مطلب است که نماز تکیه‌گاه مسلمانان را در مبارزه و استقرار دین خدا ثابت می‌گرداند. اساسی‌ترین مسئله در تربیت انسان و جامعه و اصلاح امور، تکیه به ثابت است؛ زیرا باعث بروز تعاون و ایثار بین مؤمنان در مسیر مقاومت و وصول به هدف می‌شود. در مقابل، تکیه به متغیر، رابطه انسان‌ها با یکدیگر را مانند رابطه گرگ و میش می‌کند؛ رابطه‌ای که در آن ضعیف تنها و بی‌پشتیبان می‌ماند و بی‌هیچ مقاومتی دریده می‌شود. تنها خداست که تکیه‌گاه ثابت است.»